Żebrak muzykant i Drwal
Projekty figuralne z Królewskiej Miśni
Gdy „wielka” sztuka XVIII wieku opowiada historię zwykłych ludzi…
Dziś dwa znakomite projekty figuralne z Królewskiej Miśni, oba według projektów Johanna Joachima Kändlera: żebrak-muzykant z lirą korbową oraz drwal. Pokazują one jedną z najciekawszych ról miśnieńskiej porcelany na stołach XVIII wieku: nie tylko dekoracja, ale także opowieść i tworzenie narracji. Ustawiano takie figurki na stołach podczas kulminacyjnego momentu wystawnych przyjęć: serwowania deseru, gdzie tworzyły scenki z życia: pracy, wędrówki, muzyki. Oglądano je z bliska, komentowano, rozpoznawano bohaterów.
Pierwsza figurka ma bardziej „ludzki”, emocjonalny charakter. To żebrak-muzykant z ok 1745 r., model nr 918 (wersja kobieca: 915), zaprojektowany ok. 1736 roku. Wędrowny grajek siedzi na trawie, z instrumentem opartym na kolanach i torbą podróżną na plecach. Głowa lekko uniesiona, usta otwarte jakbyśmy niemal słyszeli śpiew. To jedna z najbardziej sugestywnych postaci wczesnej rzeźby miśnieńskiej, należąca do słynnej grupy Bettlerfiguren. Kändler równolegle pracując przy dekoracjach Grünes Gewölbe w Dreźnie świetnie znał tradycję miniaturowych przedstawień „niższych stanów” i potrafił nadać im godność, charakter i prawdziwą narrację. Model był kilkukrotnie modyfikowany i występował także w wariancie kobiecym; inspiracji upatruje się m.in. w rzeźbach z kości słoniowej Wilhelma Krügera lub Johanna Heinricha Köhlera.
Druga figurka to drwal, model nr 717, zaprojektowany w 1745 roku, a wykonany ok. 1755. Postać uchwycona w ruchu w momencie rozłupywania drewna z uniesionym toporem opartym o pień. Całość stoi na nieregularnej, naturalistycznie uformowanej podstawie z ułożonymi polanami. Strój prosty, wiejski: jasna koszula z obszernymi rękawami, kamizelka, krótkie czerwono-brązowe spodnie, ciężkie trzewiki i miękki kapelusz. Tu widać Kändlera w pełnej formie: uważna obserwacja codzienności, lekka stylizacja i świetne wyczucie ruchu. Co ważne figura powstała dla dworu saskiego i w zapisach manufakturowych pojawia się jako towarzysz piłarza, razem tworząc duet „pracy fizycznej”.
Takie obiekty przypominają, dlaczego wczesna Miśnia to nie tylko „ładna porcelana”, ale także „sztuka z historią” a w tym wydaniu tak bardzo blisko człowieka.