Królewska Manufaktura Porcelany w Miśni
Zestaw lavabo, ok. 1755 r.
Lavabo (łac. lavabo – „umyję, obmyję”)
Zestaw składający się z dzbanka (Giesskanne) oraz owalnej misy (Giessbecken), inspirowany srebrami z końca XVII i początku XVIII wieku.
Zestaw utrzymany jest w wyraźnie rokokowej formie, z licznymi wyciskanymi elementami reliefowymi. Dekoracja naszkliwna prowadzona jest w dwóch tonacjach: odcieniach zieleni oraz purpury Kasjusza, z fragmentami podkreślonymi złoceniami.
Nie da się jednoznacznie określić momentu wprowadzenia tego typu zestawów w manufakturze – prostsze formy pojawiają się już około 1730 roku.
Zbliżone zestawy do obmywania pojawiają się w licznych notatkach warsztatowych Kändlera i Eberlaina z lat 1735–1737, wskazując na intensywne prace nad tego typu formami w tym okresie.
Notatki warsztatowe i rozwój formy
W lipcu 1735 roku Kändler odnotował rozpoczęcie pracy nad „zdobionym dzbankiem do polewania lub mycia”, jednak bez informacji o jego ukończeniu. W listopadzie 1736 roku Eberlein wspomina o „dużym dzbanku do polewania i nowo wykonanej misie”.
W lutym 1737 pojawiają się kolejne zapisy: o nowo wykonanym dzbanku i misie, o misie z krawędzią w formie muszli oraz o formach misy poddanych ponownemu opracowaniu. W marcu odnotowano wykonanie „dzbanka z podstawą i dwóch podobnych mis”, a także dalsze prace nad ich formami.
Forma muszlowa
W maju 1737 roku wspomniano jeszcze o „misie z podstawą i muszlowym opracowaniem, ponownie przeformowanej”. Wskazuje to na rozwój wariantów form opartych o motywy muszlowe, charakterystyczne dla wczesnego rokoka.
Przedmiotowy zestaw pochodzi najprawdopodobniej z przemodelowania z początku lat 40. XVIII wieku, bazującego na wcześniej opracowanych formach wspominanych w notatkach modelarzy.
Funkcja i znaczenie
Lavaba odgrywały istotną rolę w XVII- i XVIII-wiecznych rytuałach stołu. Dzban napełniano pachnącą wodą, którą polewano dłonie gości dla ich odświeżenia.
Misa służyła do zebrania spływającej wody, tworząc elegancki i ceremonialny element kultury stołu, łączący funkcję użytkową z reprezentacyjną.
