Królewska Manufaktura Porcelany w Miśni
Pierrot na czarce herbacianej, ok. 1745 r.
Królewska Miśnia, ok. 1745 r.
Czarka herbaciana dekorowana przedstawieniem Pierrota.
Zestaw dekorowany jest scenami w typie fêtes galantes, z wyraźnym udziałem motywów zaczerpniętych z Commedia dell’arte. Malaturę przypisuje się Johannowi Georgowi Heintze.
Dekoracja malarska utrzymana jest w duchu francuskiego rokoka i inspirowana twórczością Antoine’a Watteau (1684–1721). Szczególnie widoczne jest tu nawiązanie do obrazu Pierrot, znanego także jako Gilles, przechowywanego w Luwrze w Paryżu.
Pierrot jest tu nie tylko motywem dekoracyjnym, ale także nośnikiem całego świata odniesień: teatru francuskiego, commedia dell’arte, melancholii i rokokowej gry z maską, pozą oraz emocją.
Pierrot po raz pierwszy pojawia się w sztuce Moliera Dom Juan ou le Festin de pierre, wystawionej w Palais Royal w 1665 roku. Był postacią prostą, mówiącą z akcentem z Île-de-France.
Wydaje się, że Molier zaadaptował istniejącą wcześniej postać z commedia dell’arte — Pedrolina: młodego, sympatycznego i łatwowiernego służącego, jednocześnie niewinnego, ujmującego, ale też komicznego — i przekształcił ją w Pierrota.
Biel Pierrota
Wybór bieli jako dominującego koloru stroju Pierrota jest szczególnie interesujący. W XVII-wiecznych baletach francuskich był to kolor zwykle przypisywany duchom lub zjawom, choć funkcjonował również jako dawny kolor żałoby. Być może właśnie to skojarzenie pozwalało ukazać Pierrota jako postać jednocześnie „nie z tego świata” i naznaczoną melancholią.
Najbardziej trwały i sugestywny wizerunek tej postaci — Pierrot, dit Gilles — został namalowany przez Watteau w latach 1718–1719. Pierrot stoi tam z opuszczonymi rękami, w prostym białym kostiumie, samotny i bezbronny.
Podobny sposób przedstawiania komediantów widzimy także w innych obrazach Watteau, które stały się później ważnymi wzorcami dla kolejnych powtórzeń, adaptacji i dekoracji — również tych przeniesionych na porcelanę miśnieńską.
